Som plomma i himmelen

Julegåva til den som har absolutt alt, inkludert næringsvett, bør i år vere eit solid glas med hermetiserte plommer. Aller helst lagd av deg sjølv. Slik frukt i sukker- og vaniljelake utviklar ein bærsmak du ikkje finn maken til i det norske kjøkken.

Hermetiserte plommer – og anna frukt nedlagt for hand for den saks skuld – er i beste fall eit fjern barndomsminne for den som har vakse opp i familiar med ei overtyding om at enkelte mattradisjonar må du berre ta vare på.

Andre har kanskje kome over eit lite glass med ei handfull hermetiserte plommer i gourmetbutikken til ein pris så uanstendig at ein nesten burde tilkalle plommeombodet. Ja da, hermetiserte plommer er kanongodt, plomme på glass med tilsette godsmakar har det langt betre enn plomma i egget. Men det er lov å tenke som ein sunnmøring når det gjeld å ta vare på smakane som år etter år trufast kjem tilbake til oss, berre vi gidd å sjekke i hagen. I Aust-Europa lagar dei til og med plommebrennevin av frukthausten (slivovitz).

I oppveksten spurde alltid far min kva vi skulle ha til dessert. Sjølv på kvardagar. Favoritten var hermetisert frukt. Vi unge hadde som regel plommeslang som favoritten når vi først var ute og gjorde ugagn på mørke haustkveldar.

Men på eit eller anna tidspunkt blei det nesten slutt på hermetiseringa av plommer og andre godsaker frå hagen i mi slekt. I staden blei frukta lagd av store industrikonsern i metallboksar som sette bismak på innhaldet. Slik var det heilt til eg sjølv tok opp igjen tradisjonen – sterkt inspirert av diskusjonar med kokkane Lars Barmen og Bård Greni Karlsen. Begge er sterke tilhengarar av å sylte og hermetisere alt det trea i hagen til tusenvis av nordmenn gjev oss år etter år.

Plomma (Prunus domestica) – opphavleg frå Asia – er utruleg lett å like, og du bør sette pris på den dei vekene den er å sjå mellom august og september. Sødmen er påfallande, sjølv om den varierer mellom dei 2.000 plommeslaga som finns på kloden vår.

Og kjøttfargen kan vere alt frå kvit, via gult og grønt til raudt, med like store fargevariasjonar på utsida. For den som tenker på magemålet, og elles er opptatt av helsa si, er det greitt å notere seg at plomma er kalorifattig og mageregulerande (akkurat som den tørka varianten, sviska), i tillegg til å innehalde A-vitamin, kalsium og jern…

I år såg det ut som om hermetiserte plommer skulle bli ein fjern draum, akkurat som i fjor, takka være sjukdom på plommetrea i hagen vår. Men jammen dukka det ikkje opp gode kollegaer på arbeid med rause mengder. Eg bytta vekk eit glass som blir klart før jul mot nokre kilo supre, usprøyta plommer som sakte, men sikkert har modna denne flotte seinsommaren.

Har du godt med plommer og hjarterom, bunkrar du opp boden med plommeglas til slekt og venner med tanke på høgtida som kjem når vi skriv desember. Slik går du fram:

Hermetiserte plommer

  • 2 kilo plommer
  • 1 liter vatn
  • 700 gram sukker
  • 1 vaniljestang
  • 0,5 dl nypressa sitronsaft (hindrar at frukta mørknar)
  • 4 stykk 5 desiliter store glass med lokk
  • 2 ts Atamon (konserveringsmiddel i pulverform eller på flaske som består av natriumbenzoat og benzosyre, om du får kjøpt i dei fleste butikkar)
  • 2 dl vatn

Finn fram og vask eit lite dusin med literstore Norgesglas eller andre glas med tette lokk og gummiring. Du kan også bruke syltetøyglass frå industrien, så lenge gummi/plastinnlegget på innsida av lokket er intakt.

Vask dei godt med oppvaskmiddel, skyll og sett glasa (utan gummistrikk) i steikeomnen på plate med opninga opp i ein halv times tid på 120 grader.

Løys opp to teskeier Atamon i 2 desiliter kokande vatn.

Dypp ringene, lokka og strikkane i kokande vann, ta av varmen og oppbevar dei i Atamon-blandinga.

Skyll plommene i lunka vatn. Bruk berre fine plommer, kast dei som er overmodne eller stygge.

Hell sukker og vatn ein stor kjele. Kok opp laka sakte. Ifølge husstellegenda og kokebokforfattar Henriette Schønberg Erken tåler ikke plommene meir varme enn 65-75 grader. Sjekk varmen på laken med eit termometer. Ha oppi fine plommer (legg til side alle stygge), varm sakte opp til laka så vidt bobler. Konsistensen på dei ulike plommesortane er ulike, nokre veldig faste, andre mjølaktige. Mi erfaring er at det held med nokre få minutt, maks eit kvarter. Men pass på, for plutselig kan plommene sprekke dersom varmen er for høg eller dei ligg for lenge.

Dersom ikkje alle plommene blir dekt av laken, vender du forsiktig på plommene med ei tresleiv, slik at alle plommene blir varma.

Plommer kan hermetiserast med eller utan skinn og steinar. Eg pleier verken fjerne skall eller steinar. Sistnemnde er med på å sette smak på laken og etter kvart plommene.

Men dersom du syns skinnet er tjukt og seigt, i tillegg til å vere litt bittert, kan du fjerne det ved å legge plommene i kokande vatn i eit lite halvminutt, fiske dei opp og deretter pelle forsiktig av skinnet – før du har det over i laken.

Dersom du absolutt vil fjerne steinane, er det mest hensiktsmessig å gjere det med store plommer av den typen der steinen lett slepp taket i fruktkjøttet. Del plommene i to, og prikk vekk steinane før du varmar plommene i laken.

Ta dei varme glasa ut av steikeomnen, fisk opp lokk og gummiringar. Fyll plommene på varme reine (Norges)glas, hell kokevarm lake heilt opp til kanten av glaset og ta med litt av vaniljestanga. Ha på lokk – eventuelt med sylteglasstrikk, skru godt igjen og sett glasa opp ned. Då ser du og om glasa lekker, og då slepper inn luft, som vil øydelegge plommene. Skyll av lake som har rent ut over glaset og klissa det til i varmt vatn.

Når frukta er varma opp til høg nok temperatur, og glasa er fylt så det ikkje er luft igjen under lokket, vil plommene og laken halde seg godt.

Sett glasa kaldt, mørkt og tørt. Plommene må stå så lenge at smaken frå plommesteinane trekker ut i laken og gjev plommene ein lett bitter, mandelliknande smak. Det vil seie at du helst ikkje bør opne dei før jul om du hermetiserer på seinsommaren.

(Visited 4  404 times, 1 visits today)

8 thoughts on “Som plomma i himmelen

  1. Pingback: Underholdning

    • Hei, Kurt! Gler meg å høyre at plommene har hatt godt av eit avansert smaksbad utover hausten! Eg skal lage ein slags variant av tilslørte bondepiker i helga, men med sylta plommer i staden for eplemos. Oppskrift kjem på bloggen før nyttår. Og måtte plommehausten bli bra når den ein gong kjem tilbake:)

  2. Pingback: Tilslørte bondepiker på plommeflørt | Far min sitt kjøkken

  3. Pingback: Smuldrepai med plommer | Far min sitt kjøkken

  4. Hei! 🙂 Ser at det står at man skal bruke 4 stk 0,5 liters glass i oppskriften, men at det lengre ned i teksten står at man skal ta frem et lite dusin glass… vil ikke det være 10-12 glass da? Eller holder det med 4 glass 0,5 l på 2 kg plommer?? 🙂

    • Hei, Heidi! Ja, det var nok litt misvisande… Beklager det. Lagde to kilo hermetiserte plommer nyleg, dei var såpass små at dei fekk plass i tre glass på om lag 6 desiliter. Dersom du vil ta opp litt mindre plommer i slengen, er det sjølvsagt lov å bruke mindre glass:)

  5. Pingback: Plommemarmelade med eksotisk smak - Far min sitt kjøkkenFar min sitt kjøkken

Legg att eit svar

Epostadressa di blir ikkje synleg. Påkravde felt er merka *

Denne nettstaden brukar Akismet for å redusere søppelpost. Lær korleis kommentarane din vert handsama.